Laboratorium barw, czyli niezwykła podróż po kolorze Indygo

Laboratorium barw, czyli niezwykła podróż po kolorze Indygo
Spektrum światła widzialnego składa się z siedmiu barw, które ludzkie oko jest w stanie zobaczyć i rozpoznać. Każda z nich występuje naturalnie w otaczającym nas świecie – na niebie, roślinach, zwierzętach. Kolory te są nieodłączną częścią naszego życia — jak na nie wpływają? Na to pytanie odpowiedzi można szukać w Muzeum Współczesnym Wrocław. To w tej przestrzeni realizowany jest porywająco kolorowy projekt, Laboratorium Barw.

Na początku było światło

Czerwień. Ekspozycja na kolor. | Patrycja Mastej, Magdalena Skowrońska | Muzeum Współczesne Wrocław | fot. M.Kujda

Spektrum Światła to seria wystaw, która rozpoczęła się w 2021 roku. Zainicjowana została przez artystkę Patrycję Mastej oraz terapeutkę Magdalenę Skowrońską. Pierwsza odsłona skupiała się na kolorze Czerwonym, czyli początkowej barwie widocznej na spektrum. To podczas niej po raz pierwszy nietypową, kolistą salę Muzeum Współczesnego Wrocław zamieniono w interaktywną przestrzeń, pozwalającą na zbadanie koloru w każdym wymiarze.

Kolejne odsłony kontynuowały pierwotny zamysł. Każda z nich miała ze sobą wspólną część – zachęcały do aktywnego kontaktu z kolorem. Czynny udział wspomagał skupianie się na przeżywanych emocjach, które wywoływały obecność poszczególnych barw. Z upływem lat projekt był urozmaicany, aż w końcu przerodził się w Laboratorium barw.

W tej formie trwa już trzy lata. Obecnie skoncentrowany jest na wzbudzeniu zainteresowania kolorami i poszerzania o nich wiedzy w społeczeństwie. Łączy w sobie część eksperymentalną, na którą składają się wykłady i performanse, oraz artystyczną, czyli warsztaty tematyczne. Całość projektu bazuje jednak na zaangażowaniu podczas aktywności, w których każdy może uczestniczyć. W ten sposób odbiór wiedzy jest znacznie prostszy i ciekawszy, przy czym pozwala na tworzenie własnych doświadczeń z kolorem poprzez ekspresję emocjonalną i twórczą.

W tym roku wystawa poświęcona jest barwie Indygo, która została uznana przez Isaaca Newtona za wyjątkową przez swoją niejednoznaczność.

Czym jest Indygo?

W teorii Indygo znajduje się na tęczy między kolorem niebieskim a fioletem. Postrzegany jest jednak przez ludzi w wieloraki sposób – każdy widzi go trochę inaczej. Przyczyną są różnice w percepcji barw przez danego człowieka. Ta jednak zależy od wielu czynników, nie tylko od samej budowy mózgu – składają się na nie także warunki kulturowe, zmysłowe i poznawcze.

Laboratorium barw. Ekspozycja na kolor. Indygo | Patrycja Mastej, Magdalena Skowrońska | Muzeum Współczesne Wrocław | fot. M.Kujda

Jest to bardzo specyficzny kolor. Taki miks fioletu i granatu, niewidoczny dla każdego. Oko przyzwyczajone dla rozróżniania barw — oko malarza, oko farbiarza, czy innego specjalisty, który porusza się w tej dziedzinie, będzie widzieć o wiele więcej odcieni jakiegokolwiek koloru niż oko osoby, która nie ma na co dzień kontaktu z pełniejszą paletą kolorów – mówiła w wywiadzie dr Sylwia Owczarek, obecna koordynatorka projektu.

Kolor ten zmienia się wraz ze sposobem, w jaki na niego patrzymy. Poprzez styczność z wystawą oraz uczestnictwo w programach edukacyjnych zainteresowani mogą więc przyjrzeć się bliżej Indygo, poznając wiele jego odcieni.

Staramy się wyczulić naszych odbiorców na tę specyficzną barwę, aby mogli ją dostrzec tak jak właśnie ci specjaliści od kolorów.

Indygo synonimem relaksu

Laboratorium barw. Ekspozycja na kolor. Indygo | Patrycja Mastej, Magdalena Skowrońska | Muzeum Współczesne Wrocław | fot. M.Kujda

Chociaż stworzona przez artystki przestrzeń jest pełna interaktywnych elementów i uosabia kolor Indygo, to cel projektu nie mógłby być spełniony bez elementów wydarzeniowych. To one dopełniły doświadczanie koloru, które kontynuowane było podczas różnych wydarzeń tematycznych.

W tym roku idea bloków edukacyjnych prowadzona była pod okiem dr Sylwii Owczarek, a warsztaty podzielone zostały na bloki muzyczne, narracyjne, plastyczne i relaksacyjne. Nie były one jednak wybrane przypadkowo – każdy z nich dobierany jest pod obecnie opracowywany kolor, w taki sposób, by jak najdokładniej oddać jego metaforyczne przesłanie.

Jest to kwestia tego, że ten kolor ma swoją jakąś symboliczną warstwę, kulturową naleciałość. Artystki podają słowa klucze, które w jakiś sposób determinują to, czym się na warsztatach zajmujemy.

Każdy blok skierowany był do innej grupy, w tym młodzieży, dzieci, a także osób starszych i tych z niepełnosprawnościami. Dzięki takiemu podziałowi pozwalały na dopasowanie doświadczeń personalnie. Jak mówiła dr Owczarek, miały one też zapewnić poznanie koloru z każdej strony, przy użyciu wszystkich zmysłów.

Analizujemy jaki jest dźwięk barwy indygo, jaki jest smak, jaki jest kształt. Doświadczanie koloru w bardzo szeroki sposób pozwala na takie mocne otwarcie się, ale też na to, jak ją odczytujemy w sposób, jaki narzuca nam kultura i jak odczytuje ją naturalnie nasze ciało.

Najważniejsze dla zrozumienia tej barwy były jednak warsztaty relaksacyjne. W psychologii indygo uznawany jest za sprzyjający poznaniu własnej świadomości, a przy tym odkrywaniu rzeczywistości z wyostrzoną percepcją, przy użyciu intuicji zamiast instynktów. Pomaga przede wszystkim osiągnąć spokój i skupienie. W muzeum jego właściwości połączone zostały z elementami medytacji, świadomego oddechu i aromaterapii, by zapewnić odwiedzającym idealne warunki do poznania właściwości rozluźniających koloru.

Niespotykana przestrzeń, która wpływa na człowieka

Laboratorium barw. Ekspozycja na kolor. Indygo | Patrycja Mastej, Magdalena Skowrońska | Muzeum Współczesne Wrocław | fot. M.Kujda

Muzeum Współczesne Wrocław mieści się dziś w budynku, który kiedyś pełnił funkcję bunkra, skąd jego nieszablonowy plan. Wszystkie sale muzeum składają się w okrąg, co stanowczo ogranicza możliwości techniczne dla wystaw, a także dostępności dla zwiedzających. Dla tych, którzy znajdują się tam po raz pierwszy, układ przestrzeni może wprawiać w zakłopotanie, zdezorientowanie, a nawet sprawiać wrażenie ciasnoty.

Patrycja Mastej i Magdalena Skowrońska są związane z muzeum od samych jego początków w 2011 roku. Pełniły wtedy rolę edukatorek, zajmujących się zajęciami dla działu edukacji muzeum. Ich współpraca z tym miejscem pozwoliła na dobre poznanie sal, w których obecnie pracują. To dzięki temu, kiedy zaczynały budować projekt w 2021 roku, wiedziały, jak wykorzystać to miejsce, by zamieniło się w przestrzeń sprzyjającą eksperymentowaniu z barwami tęczy.

Według dr Owczarek, nietypowa budowa muzeum, choć początkowo była dla artystek problemem, teraz jest jedynie unikalnym atrybutem przestrzeni. Dzięki kreatywnemu podejściu autorek każda ich wizja jest możliwa do odtworzenia w rzeczywistości.

Artystki wchodzą co roku, bardzo dobrze wiedzą, jak zaplanować swój projekt, żeby w pełni móc się eksponować na konkretną barwę; móc ją czytać w bardzo specyficzny sposób, móc ją odbierać nie tylko estetycznie, ale i psychologicznie.

Kultura otoczona barwą

Chociaż programy edukacyjne związane z Indygo już się zakończyły, na zainteresowanych czeka jeszcze wykład o kolorze. Kod kulturowy barwy. Indygo będzie prowadzonym przez dr Małgorzatę Dancewicz-Pawlik przejściem przez powiązania barwy indygo z aspektami naszego codziennego życia – kulturą, polityką, a także elementami życia społecznego. Kolor ten stanie się centrum rozważań i dialogu odnośnie naszej percepcji, świadomości i intuicji.

Wydarzenie odbędzie się już 26 listopada o godzinie 18.00 w przestrzeni edukacyjnej Muzeum Współczesnego Wrocław. Więcej informacji znajduje się na oficjalnej stronie muzeum.

Aby dowiedzieć się więcej o wystawie Laboratorium barw, posłuchaj pełnego wywiadu Olgi Konowalskiej z dr Sylwią Owczarek:

 

tekst: Olga Konowalska, red. Maja Miśta