Prefabrykaty na Kwadraty – podróż do przeszłości z wielkiej płyty

Bloki z wielkiej płyty – niechciany relikt przeszłości czy ważny element w historii dawnego mieszkalnictwa? Prefabrykaty na Kwadraty to wehikuł czasu, który przenosi odbiorcę na wrocławskie osiedla z drugiej połowy XX w. Czego jeszcze możemy się dowiedzieć z wystawy?

Wernisaż stworzony przez studentów I roku kierunku Historia w Przestrzeni Publicznej pokazuje, że betonowe osiedla stanowią ważną część przeszłości i tożsamości miasta. Podczas wystawy plenerowej możecie odkryć na nowo historię wrocławskich osiedli z wielkiej płyty, takich jak Różanka czy Popowice. Autorzy pokazali jak surowe prefabrykaty stały się miejscem codziennego życia.

Dialog między nowym a starym

Blokowiska z wielkiej płyty są obecne w niemalże każdym polskim mieście. Wtopiły się już na dobre także i w architektoniczną tkankę Wrocławia. Wystawa Prefabrykaty na Kwadraty pokazuje ścisłą korelację jaka zachodzi pomiędzy starym a nowym budownictwem mieszkalnym Wrocławia.

Architekci z okresu powojennej Polski musieli zmierzyć się z wieloma problemami mieszkalnictwa. Zniszczenia wojenne, przesunięcia granic oraz nowe realia polityczne przyczyniły się do zmian w ówczesnym budownictwie mieszkalnym. Przedwojenna precyzja i jakość odeszły na dalszy plan. Pionierzy wielkiej płyty postawili, w tworzeniu osiedli, na szybkość i ilość. Budowanie z cegły było czasochłonne i nieopłacalne. Prefabrykaty okazały się wówczas doskonałym remedium na zapotrzebowanie rynku mieszkaniowego, ułatwiając i przyśpieszając budowę nowych nieruchomości. Przykładami żelbetowych komponentów były nie tylko ściany, stropy, schody, ale jak dowiadujemy się z jednej plansz z wystawy były to nawet kompletne kabiny sanitarne. Następnie takie gotowe elementy składano w całość na placu budowy niczym ogromne klocki. Pojawienie się prefabrykowanych elementów w budowach bloków w tamtych czasach zrewolucjonizowało ówczesną architekturę. Warto zauważyć, że prefabrykacja jest nadal bardzo często używana w nowoczesnym budownictwie.

Codzienność za drzwiami wielkiej płyty

Prefabrykaty na Kwadraty to okazja do spojrzenia na Wrocław z innej perspektywy i możliwość odkrycia, że wielka płyta to coś więcej niż tylko beton. To przede wszystkim przykłady prawdziwej historii codzienności miasta i jego mieszkańców. Ekspozycja przybliża genezę osiedli, idee architektoniczne oraz codzienne życie ich mieszkańców. Wystawa prezentuje fotografie, plany, rysunki i prywatne zdjęcia.

„Myślę, że to jest taki temat, którym zainteresuje się każdy, bo to jest też coś co wszyscy znamy. Bloki z wielkiej płyty otaczają Nas na każdym kroku we Wrocławiu.”

A co na temat samej wystawy sądzi reszta mieszkańców Wrocławia? Posłuchajcie sami:

Ekspozycja będzie dostępna od 3 do 17 lutego 2026 r. na wrocławskim Rynku (północna pierzeja).

Tekst: Agnieszka Traczyk