Ruch, opowieść, wspólnota – jak seniorzy mogą być aktywni?
Mało kto wie, że 15 czerwca każdego roku obchodzimy Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi. Brzmi strasznie i tak też jest. To rzadko poruszany, niewygodny temat – czyli właśnie taki, o którym trzeba rozmawiać. Albo pisać. Poniedziałkową Pełną Kulturę odwiedziła gościni – Blanka Starzycka – by opowiedzieć o niezwykłym projekcie dotyczącym seniorów.
Ruch, opowieść, wspólnota
Stowarzyszenie Twórcze Powiązania i Fundacja Fabuła w ramach miejskiego programu Mikrogranty zorganizowały szereg warsztatów teatralnych i ruchowych dla osób starszych. To zajęcia, gdzie nie potrzeba żadnego doświadczenia, a liczy się jedynie chęć i ciekawość. Efektem pracy seniorek i seniorów był spektakl czytania performatywnego, który odbył się 18 czerwca w PPM Zajezdnia.
Zasiedliśmy sobie przy wspólnym działkowym stole, przygotowaliśmy razem z seniorkami jakiś drobny poczęstunek i razem z nimi zanurzyliśmy się w ich wspomnieniach. Wyszliśmy od wspomnień o dzieciństwie i o tym, w co bawiły się moje panie seniorki, jak były małe. One też pochodzą z różnych części Polski, więc wymieniają się i różnym nazewnictwem, i różnymi zabawami z dzieciństwa. Potem przeszliśmy do ich dawnych planów na przyszłość – do tego kim chciały zostać kiedyś – i porównaliśmy to z tym, kim faktycznie zostały. Zakończyliśmy refleksją, kim jest senior we współczesnym świecie i jak jest postrzegany. I na sam koniec można było porozmawiać z twoimi aktorkami! – tłumaczyła w Pełnej Kulturze Blanka Starzycka, jedna z organizatorek warsztatów, wrocławska animatorka kultury i reżyserka.
Całość została wykonana na zasadzie teatru dokumentalnego, inspirowanego teatrem verbatim, czyli takim, który opiera się tylko i wyłącznie na autentycznych wypowiedziach i nagraniach. To unikalny nurt teatru dokumentalnego, w którym proces twórczy przypomina śledztwo dziennikarskie, rozpoczynające się od wyboru trudnego społecznie tematu – jak w tym przypadku wykluczenia seniorów. Co ciekawe, jego najważniejszym ośrodkiem w Polsce stał się właśnie wrocławski Teatr na Faktach działający w Instytucie im. Jerzego Grotowskiego.
Dlaczego tak?
A dlaczego nie? Temat wykluczenia, samotności i przemocy wobec seniorów jest tematem poruszanym zbyt rzadko, unikanym. Można by powiedzieć, że to taki „elephant in the room”. Problem bezpośredniej przemocy domowej dotyczy nawet 8% osób starszych. Najczęściej jest to przemoc psychiczna i ekonomiczna – znieważanie, wyzwiska, ośmieszanie, lekceważenie, zastraszanie, szantażowanie, zabieranie/używanie własności osoby starszej bez jej zgody, popychanie, szturchanie, zabieranie pieniędzy. Trzeba też pamiętać, że żeby być winnym przemocy, nie trzeba być bezpośrednim sprawcą – wystarczy być jej świadomym i nic z tym nie zrobić. Możemy myśleć, że ten problem nas nie dotyczy: „To smutne, że tak się dzieję osobom starszym”. Tylko, że dotyczy. Starzejemy się! To nie jest temat, który nas nie sięgnie, o którym nie musimy rozmawiać. To nie jest temat, który rozwiąże się sam. Wg danych GUSu do 2050 roku starszy odsetek społeczeństwa powiększy się aż 10%. Dlatego właśnie ważne są takie projekty i warsztaty aktywizujące seniorów, dające im bezpieczną przestrzeń rozmów, ćwiczeń, zabawy i spotkań.
Seniorki i seniorzy, którzy przyszli na zajęcia, opowiadali o tym, że w momencie, w którym przechodzą na emeryturę albo osiągają jakiś określony wiek, nagle zostają wystawieni na bok. A mówiły to osoby, które są niesamowicie aktywne, a ich kalendarze są wypełnione różnego typu działalnościami. Mają poczucie, że trochę się od nich oczekuje, że albo będą siedzieli w domu z wnukami, albo sami. A seniorzy cały czas chcą być aktywni i chcą działać! – dodaje Blanka Starzycka w audycji.
Więcej o samym wydarzeniu i projekcie Ruch, opowieść, wspólnota na stronie: ruch, opowieść, wspólnota oraz Wydarzenie facebook.
Posłuchaj całej rozmowy z Blanką Starzycką z Pełnej Kultury, którą poprowadziła Magdalena Gursztyn.
tekst: Paulina Haglauer